Pytanie o to, kto napisał Pieśń o Rolandzie, fascynuje badaczy literatury od wieków. Ten średniowieczny utwór, będący jednym z najważniejszych dzieł europejskiej literatury, kryje w sobie tajemnicę autorstwa, która do dziś nie została jednoznacznie rozwiązana. W niniejszym artykule przedstawimy wszystkie dostępne informacje na temat autora Pieśni o Rolandzie oraz przybliżymy gatunek literacki, do którego należy ten fascynujący utwór.
Spis treści
Kto napisał Pieśń o Rolandzie – tajemnica autorstwa
Odpowiedź na pytanie pieśń o rolandzie kto napisał nie jest prosta ani jednoznaczna. W średniowieczu wiele utworów powstawało anonimowo lub ich autorstwo nie było dokładnie odnotowywane. Pieśń o Rolandzie nie jest wyjątkiem od tej reguły.
Strona z manuskryptu oksfordzkiego Pieśni o Rolandzie, najstarszego zachowanego źródła utworu
Turold – domniemany autor Pieśni o Rolandzie
Jedyną wskazówką dotyczącą autorstwa Pieśni o Rolandzie jest ostatni wers utworu, który brzmi: „Tu kończy się opowieść, którą Turold spisał…”. Ta enigmatyczna informacja sugeruje, że pieśń o rolandzie autor mógł nazywać się Turold. Jednak rola Turolda w powstaniu utworu pozostaje niejasna.
„Tu kończy się opowieść, którą Turold spisał…”
Badacze literatury średniowiecznej wysuwają różne hipotezy dotyczące Turolda:
Niektórzy uczeni identyfikują Turolda z opatem Malmesbury lub biskupem Bayeux, jednak brak jest jednoznacznych dowodów potwierdzających te teorie. W związku z tym autor Pieśni o Rolandzie pozostaje w dużej mierze anonimowy.
Średniowieczny truwer wykonujący Pieśń o Rolandzie przed publicznością
Historia manuskryptu Pieśni o Rolandzie
Aby lepiej zrozumieć kwestię autorstwa, warto poznać historię samego manuskryptu Pieśni o Rolandzie. Najstarszą zachowaną wersją utworu jest tzw. rękopis oksfordzki, pochodzący z XII wieku.
Rękopis oksfordzki – najstarsze źródło
Rękopis oksfordzki został odkryty ponownie w 1837 roku przez badacza Francisque Michela. Ta kopia, spisana przez normandzkiego skrybę, została później opracowana krytycznie w XX wieku przez Josepha Bédiera, wybitnego badacza literatury starofrancuskiej.
Biblioteka Bodlejańska w Oksfordzie, gdzie przechowywany jest najstarszy rękopis Pieśni o Rolandzie
Warto podkreślić, że rękopis oksfordzki pochodzi z około 1170 roku, natomiast sam utwór powstał prawdopodobnie wcześniej, około XI wieku. Oznacza to, że między powstaniem utworu a najstarszym zachowanym manuskryptem upłynęło kilkadziesiąt lat, co dodatkowo utrudnia ustalenie faktycznego autorstwa.
| Informacja | Szczegóły |
| Autor | Nieznany (prawdopodobnie Turold) |
| Czas powstania | Około XI wieku |
| Najstarszy rękopis | Rękopis oksfordzki (ok. 1170 r.) |
| Odkrycie rękopisu | 1837 rok (Francisque Michel) |
| Opracowanie krytyczne | XX wiek (Joseph Bédier) |
Pieśń o Rolandzie gatunek literacki – epos rycerski
Pieśń o Rolandzie gatunek literacki to epos rycerski, nazywany również chanson de geste (pieśń o czynie). Jest to jeden z najstarszych gatunków średniowiecznych, opiewających bohaterskie czyny postaci historycznych lub legendarnych.
Scena bitwy z Pieśni o Rolandzie ukazująca rycerzy walczących w wąwozie Roncevaux
Charakterystyka chanson de geste
Chanson de geste to gatunek literacki charakterystyczny dla średniowiecznej Francji. Utwory tego typu były pisane w języku francuskim lub staroprowansalskim, zazwyczaj wierszem dziesięciozgłoskowym, tworzącym większe części kompozycyjne zwane laisami.
Twórcę pieśni określano mianem truwera, a wykonawcę – żonglera. Utwory te były początkowo przekazywane ustnie i śpiewane przy akompaniamencie muzyki, a dopiero później zostały spisane.
Średniowieczna ilustracja przedstawiająca scenę z Pieśni o Rolandzie
Cykle chanson de geste
Od początku XIII wieku wyróżniano trzy główne grupy chanson de geste:
Cykl królewski
Związany z osobą Karola Wielkiego, do którego należy Pieśń o Rolandzie
Cykl Garina z Monglane
Centralną postacią jest Wilhelm z Orange, bohater walk z Saracenami
Cykl „buntowników”
Opowiada o zbuntowanych wasalach i ich konfliktach z władcą
Kontekst historyczny powstania Pieśni o Rolandzie
Aby lepiej zrozumieć kwestię autorstwa i gatunku Pieśni o Rolandzie, warto poznać kontekst historyczny jej powstania. Utwór nawiązuje do historycznej wyprawy cesarza Karola Wielkiego do Hiszpanii przeciwko Saracenom w VIII wieku.
Karol Wielki ze swoją świtą, postać historyczna będąca jednym z głównych bohaterów Pieśni o Rolandzie
Wydarzenie historyczne a literacka interpretacja
Pieśń o Rolandzie opiera się na autentycznym wydarzeniu historycznym – bitwie w wąwozie Roncevaux w 778 roku, podczas której tylna straż armii Karola Wielkiego została zaatakowana przez Basków. Jednak w utworze literackim napastnikami są Saraceni (muzułmanie), co odzwierciedla kontekst wypraw krzyżowych z czasów powstania utworu (XI wiek).
Warto zauważyć, że literacka wersja wydarzeń znacząco różni się od faktów historycznych. W rzeczywistości Karol Wielki nie powrócił do Hiszpanii po klęsce w wąwozie Roncevaux, nie zdobył Saragossy, a chrześcijaństwo nie zatriumfowało nad islamem w tym momencie historycznym.
Utwór powstał w okresie wypraw krzyżowych, co wyjaśnia jego silne zabarwienie religijne i przedstawienie konfliktu jako walki chrześcijaństwa z islamem. Autor Pieśni o Rolandzie, kimkolwiek był, z pewnością tworzył w duchu swojej epoki, odzwierciedlając jej wartości i ideały.
Wąwóz Roncevaux w Pirenejach, miejsce historycznej bitwy opisanej w Pieśni o Rolandzie
Znaczenie literackie i kulturowe Pieśni o Rolandzie
Niezależnie od tego, kto jest autorem Pieśni o Rolandzie, utwór ten ma ogromne znaczenie dla literatury europejskiej. Jest to pierwszy i najsłynniejszy epos rycerski, który wywarł wpływ na późniejsze dzieła literackie i kształtował ideały rycerskie przez wieki.
Średniowieczny rycerz uosabiający ideały rycerskie przedstawione w Pieśni o Rolandzie
Wzorce osobowe w Pieśni o Rolandzie
Pieśń o Rolandzie przedstawia dwa główne wzorce osobowe charakterystyczne dla średniowiecza:
Idealny rycerz (Roland)
Idealny władca (Karol Wielki)
Te wzorce osobowe miały ogromny wpływ na kształtowanie się kultury rycerskiej w średniowiecznej Europie i pozostają ważnym elementem europejskiego dziedzictwa kulturowego.
Scena śmierci Rolanda, symbolizująca ideał rycerskiego poświęcenia
Podsumowanie – co wiemy o autorze Pieśni o Rolandzie
Podsumowując rozważania na temat autorstwa Pieśni o Rolandzie, możemy stwierdzić, że mimo wieloletnich badań, tożsamość autora tego wybitnego dzieła pozostaje w dużej mierze tajemnicą. Jedyną wskazówką jest wzmianka o Turoldzie w ostatnim wersie utworu, jednak jego dokładna rola w powstaniu pieśni nie jest jednoznacznie określona.
Współczesna adaptacja Pieśni o Rolandzie, pokazująca wpływ tego średniowiecznego eposu na kulturę
Niezależnie od tego, kto jest autorem Pieśni o Rolandzie, utwór ten pozostaje jednym z najważniejszych dzieł literatury średniowiecznej. Jako przykład eposu rycerskiego (chanson de geste) doskonale odzwierciedla wartości i ideały swojej epoki, a jednocześnie ma uniwersalne przesłanie, które przemawia do czytelników do dziś.
Tajemnica autorstwa Pieśni o Rolandzie przypomina nam, że w średniowieczu indywidualne autorstwo nie miało takiego znaczenia jak współcześnie. Wiele wybitnych dzieł tej epoki powstało anonimowo lub było wynikiem zbiorowej twórczości, przekazywanej ustnie przez pokolenia, zanim zostały spisane. To właśnie ta kolektywna natura twórczości literackiej czyni średniowieczną literaturę tak fascynującym obszarem badań.
Nazywam się Adam Klastor i jako redaktor wraz z całym zespołem mam przyjemność zaprosić Cię do świata, w którym pomaganie staje się drogą do sukcesu. Wierzymy, że nasz portal to nie tylko bezinteresowna pomoc, ale także niezwykła szansa na rozwój.
