Kto napisał „Cichy Don”? Autor i ciekawostki o powieści

Powieść „Cichy Don” to monumentalne dzieło literatury rosyjskiej, które od momentu publikacji wzbudza zarówno zachwyt czytelników, jak i kontrowersje wśród krytyków. Oficjalnie autorem tej epopei jest Michaił Szołochow, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury. Jednak przez dziesięciolecia pojawiały się wątpliwości dotyczące prawdziwego autorstwa tej wybitnej powieści. Kim był Szołochow i czy rzeczywiście napisał „Cichy Don”? Jakie tajemnice kryją się za powstaniem tego dzieła? Poznaj fascynującą historię jednej z najważniejszych powieści XX wieku.

Michaił Szołochow – oficjalny autor „Cichego Donu”

Michaił Aleksandrowicz Szołochow urodził się 24 maja 1905 roku w chutorze Krużylino w stanicy Wieszeńskiej w Rosji. Pochodził z niezbyt zamożnej rodziny rosyjsko-kozackiej, co miało ogromny wpływ na jego późniejszą twórczość. Wychował się wśród dońskich Kozaków, poznając ich kulturę, tradycje i sposób życia, które później tak barwnie opisał w swojej najsłynniejszej powieści.

Edukacja Szołochowa została przerwana przez rewolucję 1917 roku i wojnę domową. Młody Michaił, mimo że większość kozactwa dońskiego opowiedziała się przeciwko bolszewikom, stanął po ich stronie. W 1918 roku zaciągnął się do Armii Czerwonej i brał udział w walkach nad Donem. Te doświadczenia stały się później cennym materiałem do jego twórczości literackiej.

Michaił Szołochow (1905-1984) – oficjalnie uznany autor epopei „Cichy Don”

Kariera literacka Szołochowa rozpoczęła się w latach 20. XX wieku. W 1924 roku zadebiutował opowiadaniem „Znamię” w gazecie „Junoszeskiej Prawdzie”. W 1925 roku wydał zbiór „Opowiadania znad Donu”, a rok później kolejny – „Laurowy step”. Jednak prawdziwą sławę przyniosła mu powieść „Cichy Don”, której kolejne tomy ukazywały się w latach: I i II – 1928, III – 1932, IV – 1940.

W 1965 roku Szołochow otrzymał literacką Nagrodę Nobla za „siłę artystyczną i prawdziwość epopei o dońskim kozactwie w przełomowych dla Rosji czasach”. Zmarł 21 lutego 1984 roku w stanicy Wieszeńskiej, gdzie mieszkał przez większość swojego życia.

Czym jest „Cichy Don”? Informacje o powieści do krzyżówki

Dla miłośników krzyżówek i quizów, „Cichy Don” to czterotomowa powieść epicka, której akcja rozgrywa się w latach 1912-1922. Dzieło to przedstawia losy kozactwa dońskiego w czasie I wojny światowej, rewolucji październikowej i wojny domowej w Rosji. Głównym bohaterem jest Grigorij Melechow, kozak, którego życie zostaje całkowicie odmienione przez burzliwe wydarzenia historyczne.

Oto najważniejsze informacje o „Cichym Donie”, które mogą być przydatne w krzyżówkach:

• Autor: Michaił Szołochow (8 liter)
• Gatunek: epopeja, powieść historyczna (7 liter)
• Główny bohater: Grigorij Melechow (8 liter)
• Miejsce akcji: nad Donem, Rosja (3 litery)
• Czas akcji: 1912-1922 (10 lat)
• Nagroda: Nobel w 1965 roku (5 liter)
• Liczba tomów: cztery (6 liter)

Pierwsza strona powieści „Cichy Don” – dzieła, które przyniosło Szołochowowi światową sławę

„Cichy Don” jest uważany za jedno z najważniejszych dzieł literatury rosyjskiej XX wieku. Powieść wyróżnia się niezwykłą głębią psychologiczną postaci, barwnym językiem oraz realistycznym przedstawieniem życia kozaków i dramatycznych wydarzeń historycznych. Dzieło to zostało przetłumaczone na wiele języków i doczekało się kilku ekranizacji.

Kontrowersje wokół autorstwa „Cichego Donu” – kto naprawdę napisał tę powieść?

Od momentu publikacji pierwszych tomów „Cichego Donu” pojawiały się wątpliwości dotyczące prawdziwego autorstwa tej powieści. Głównym argumentem przeciwników tezy o autorstwie Szołochowa był fakt, że w momencie rozpoczęcia pracy nad dziełem miał on zaledwie 20 lat i trudno uwierzyć, by tak młody człowiek mógł stworzyć tak dojrzałe i złożone dzieło literackie.

Dokumenty i materiały związane z kontrowersją wokół autorstwa „Cichego Donu”

Jedną z najpopularniejszych teorii jest ta, według której prawdziwym autorem „Cichego Donu” był Fiodor Kriukow – pisarz kozacki, który zginął z rąk bolszewików w 1920 roku. Według tej teorii, Szołochow miał przejąć archiwum Kriukowa i opublikować jego dzieło pod własnym nazwiskiem. Za tą wersją przemawia fakt, że „Cichy Don” znacznie różni się od innych utworów Szołochowa – zarówno pod względem artystycznym, jak i ideologicznym.

Wątpliwości potęgował fakt, że Szołochow nie mógł przedstawić rękopisów „Cichego Donu”, twierdząc, że zaginęły one podczas ewakuacji stanicy w czerwcu 1941 roku. Sprawa autorstwa stała się przedmiotem międzynarodowej debaty. Grupa norweskich uczonych w książce „Kto napisał 'Cichy Don’?” dowodziła, że autorem jest Szołochow, podczas gdy inni badacze, jak małżeństwo Aksjonowa i Wertel, twierdzili, że to nieprawda.

Nowe światło na tę sprawę rzuciły badania rostowskiego publicysty Miezencewa, który oskarżył Szołochowa o plagiat z Kriukowa nie tylko „Cichego Donu”, ale także opowiadania „Los człowieka”. Według Miezencewa, Szołochow wykorzystywał archiwum Kriukowa również w innych tekstach.

Fiodor Kriukow (1870-1920) – według niektórych badaczy prawdziwy autor „Cichego Donu”

Interesujące wyjaśnienie kontrowersji przedstawił Edward Radziński, który odnalazł korespondencję Szołochowa z Charłampijem Jermakowem – kozakiem, którego życiorys odpowiada losom Grigorija Melechowa, głównego bohatera „Cichego Donu”. Okazało się, że Jermakow został rozstrzelany przez OGPU w 1927 roku jako „wróg ludu”. Szołochow nie mógł więc ujawnić, że oparł swoją powieść na życiorysie człowieka uznanego za wroga systemu sowieckiego, gdyż groziłoby to zakazem publikacji książki.

Kontrowersje wokół autorstwa „Cichego Donu” pozostają nierozstrzygnięte do dziś, choć większość oficjalnych źródeł uznaje Szołochowa za prawdziwego autora tego dzieła.

Ekranizacje „Cichego Donu” – od Gierasimowa do Bondarczuka

Powieść „Cichy Don” doczekała się kilku ekranizacji, z których najważniejsze to trzy produkcje rosyjskie/sowieckie. Każda z nich w inny sposób interpretowała to monumentalne dzieło literackie, podkreślając różne aspekty opowieści o kozakach dońskich.

Kadr z ekranizacji „Cichego Donu” w reżyserii Siergieja Bondarczuka

Pierwsza ekranizacja powstała w 1931 roku, jednak nie zachowała się do naszych czasów. Najbardziej znaną adaptacją jest trzyczęściowy film z 1957-1958 roku w reżyserii Siergieja Gierasimowa. Ta produkcja zdobyła Złotą Palmę na Festiwalu Filmowym w Cannes i przez wiele lat była uważana za najbardziej wierną adaptację powieści Szołochowa.

W 1992 roku powstała kolejna wersja „Cichego Donu” – siedmioodcinkowy serial telewizyjny w reżyserii Siergieja Bondarczuka. Ta adaptacja wyróżniała się dbałością o szczegóły historyczne i etnograficzne, a także gwiazdorską obsadą. Bondarczuk, znany z monumentalnych adaptacji klasyki literatury (m.in. „Wojny i pokoju” Lwa Tołstoja), poświęcił wiele lat na realizację tego projektu.

Siergiej Bondarczuk (1920-1994) – reżyser jednej z najważniejszych ekranizacji „Cichego Donu”

Najnowsza adaptacja „Cichego Donu” to czternastoodcinkowy serial telewizyjny z 2015 roku w reżyserii Siergieja Ursuljaka. Ta produkcja spotkała się z mieszanymi recenzjami – doceniano jej wierność literackiemu pierwowzorowi, ale krytykowano niektóre decyzje reżyserskie.

Wszystkie ekranizacje „Cichego Donu” łączy dążenie do ukazania epickiego rozmachu powieści Szołochowa, dramatycznych losów kozaków w czasie rewolucji i wojny domowej oraz złożoności psychologicznej głównych bohaterów. Filmy te stanowią ważny element rosyjskiej kultury filmowej i przyczyniły się do popularyzacji powieści Szołochowa na całym świecie.

Nagroda Nobla dla Szołochowa – uznanie czy kontrowersja?

W 1965 roku Michaił Szołochow otrzymał literacką Nagrodę Nobla za „siłę artystyczną i prawdziwość epopei o dońskim kozactwie w przełomowych dla Rosji czasach”. Było to ogromne wyróżnienie, ale nie obyło się bez kontrowersji, zarówno w kontekście samego autora, jak i okoliczności przyznania nagrody.

Michaił Szołochow podczas ceremonii wręczenia Nagrody Nobla w 1965 roku

Interesującym faktem jest to, że Szołochow mógł otrzymać Nagrodę Nobla dzięki decyzji Jeana-Paula Sartre’a, który odmówił przyjęcia tego wyróżnienia w tym samym roku. Francuski filozof i pisarz, znany ze swoich lewicowych poglądów, zrezygnował z nagrody z powodów ideologicznych, co otworzyło drogę dla sowieckiego pisarza.

W odczycie noblowskim zatytułowanym „Żywa siła realizmu” Szołochow przeciwstawił współczesnym prądom literackim realizm socjalistyczny, co było zgodne z oficjalną linią partii komunistycznej. Ta postawa wzbudziła mieszane uczucia wśród zachodnich krytyków i czytelników, którzy często postrzegali twórczość Szołochowa (z wyjątkiem „Cichego Donu”) jako komunistyczną propagandę.

Kontrowersje wokół Nagrody Nobla dla Szołochowa nasiliły się w latach 70., kiedy Aleksander Sołżenicyn oskarżył go publicznie o plagiat „Cichego Donu”. Mimo tych zarzutów, Szołochow pozostał jednym z najbardziej cenionych pisarzy sowieckich, a jego książki osiągały milionowe nakłady. Był trzykrotnie odznaczany Orderem Lenina, a jego pozycja w oficjalnym kanonie literatury sowieckiej była niezachwiana.

Kozacka epopeja – historyczny kontekst „Cichego Donu”

„Cichy Don” to nie tylko powieść o losach jednostek, ale przede wszystkim epopeja o całej społeczności kozackiej w przełomowym momencie historii. Dzieło to przedstawia dramatyczne przemiany, jakie zaszły w życiu kozaków dońskich w latach 1912-1922 – od względnie spokojnego życia przed I wojną światową, przez koszmar wojny, rewolucję, aż po bratobójczą wojnę domową.

Kozacy dońscy na początku XX wieku – historyczne tło powieści „Cichy Don”

Kozacy, jako specyficzna grupa społeczna i etniczna, znaleźli się w szczególnie trudnej sytuacji podczas rewolucji bolszewickiej. Tradycyjnie związani z caratem, któremu służyli jako elitarne oddziały wojskowe, w większości opowiedzieli się przeciwko bolszewikom. Jednak wśród kozaków były też podziały – część z nich poparła rewolucję, co doprowadziło do tragicznych konfliktów wewnątrz społeczności.

Główny bohater „Cichego Donu”, Grigorij Melechow, symbolizuje rozdarcie kozactwa w tym okresie. Miotając się między białymi a czerwonymi, próbuje odnaleźć swoje miejsce w świecie, który rozpada się na jego oczach. Jego tragiczne losy odzwierciedlają dramat całej społeczności kozackiej, która w wyniku rewolucji i wojny domowej straciła swoją tożsamość i tradycyjny sposób życia.

Mapa regionu Donu – miejsca, gdzie rozgrywa się akcja powieści „Cichy Don”

„Cichy Don” jest nie tylko kroniką historyczną, ale także głębokim studium psychologicznym społeczności w czasie kryzysu. Szołochow (lub prawdziwy autor powieści) z niezwykłą przenikliwością ukazuje, jak wielkie wydarzenia historyczne wpływają na życie zwykłych ludzi, jak ideologie i polityka niszczą więzi międzyludzkie, rodziny i całe społeczności.

Wartość historyczna „Cichego Donu” jest nieoceniona – powieść ta stanowi jedno z najważniejszych literackich świadectw rewolucji rosyjskiej i wojny domowej, ukazując te wydarzenia z perspektywy ludzi, którzy znaleźli się w samym centrum dziejowego kataklizmu.

Podsumowanie – znaczenie „Cichego Donu” w literaturze światowej

Niezależnie od kontrowersji dotyczących prawdziwego autorstwa, „Cichy Don” pozostaje jednym z najważniejszych dzieł literatury rosyjskiej i światowej XX wieku. Ta monumentalna epopeja o kozakach dońskich w czasie rewolucji i wojny domowej zachwyca czytelników swoim epickim rozmachem, głębią psychologiczną postaci oraz mistrzowskim językiem.

Współczesne polskie wydanie powieści „Cichy Don”

Powieść ta, mimo upływu prawie stu lat od publikacji pierwszych tomów, nadal porusza uniwersalne tematy – miłości i nienawiści, wierności i zdrady, honoru i hańby, życia i śmierci. Jej główny bohater, Grigorij Melechow, stał się symbolem człowieka rozdartego przez historię, próbującego zachować godność i człowieczeństwo w nieludzkich czasach.

„Cichy Don” to nie tylko dokument historyczny, ale także ponadczasowa opowieść o ludzkiej kondycji w obliczu dramatycznych wydarzeń dziejowych. Niezależnie od tego, czy napisał ją młody Michaił Szołochow, czy też – jak twierdzą niektórzy – Fiodor Kriukow lub inny autor, pozostaje ona jednym z największych osiągnięć literatury XX wieku i lekturą obowiązkową dla wszystkich miłośników wielkiej prozy.