20 Zabaw Aktywizujących dla Klas 1-3 – Sprawdzone Pomysły dla Nauczycieli

Zabawy aktywizujące dla klas 1-3 to metody dydaktyczne angażujące uczniów edukacji wczesnoszkolnej ruchem, działaniem i współpracą zamiast biernym słuchaniem. W niniejszym artykule nauczyciel edukacji początkowej znajdzie 20 sprawdzonych pomysłów podzielonych według celu dydaktycznego – od zabaw ruchowych, przez integracyjne, po relaksacyjne. Każda propozycja zawiera konkretny scenariusz zajęć gotowy do wdrożenia. Zgodnie z podstawą programową MEN dla edukacji wczesnoszkolnej (rozporządzenie z 2017 r., ze zmianami obowiązującymi w roku szkolnym 2025/2026) aktywność ruchowa uczniów jest elementem obowiązkowym procesu kształcenia na etapie I.

Czym są zabawy aktywizujące i dlaczego są ważne w klasach 1-3?

Zabawy aktywizujące są metodami aktywizującymi opartymi na działaniu, ruchu lub współpracy, które angażują aktywność poznawczą ucznia zamiast zastępować ją biernym odbiorem przekazu nauczyciela. Dydaktyka wczesnoszkolna wyróżnia zabawy aktywizujące jako odrębną grupę pomocy dydaktycznych, ponieważ dziecko w wieku 6-9 lat przyswaja informacje przede wszystkim przez doświadczenie – nie przez słuchanie wykładu.

Zaangażowanie ucznia w zabawy aktywizujące opiera się na 3 filarach: działaniu fizycznym, interakcji społecznej i rozwiązywaniu problemów. Podstawa programowa MEN dla edukacji wczesnoszkolnej (Dz.U. 2017, poz. 356) wskazuje wprost, że zajęcia w klasach 1-3 muszą uwzględniać „naturalną potrzebę ruchu dziecka” oraz „uczenie się przez działanie i odkrywanie”. Instytut Badań Edukacyjnych (IBE) w raporcie z 2023 roku potwierdza, że uczniowie klas 1-3 osiągają wyższe wyniki w testach rozumienia, gdy zajęcia integrują aktywność ruchową z treściami kognitywnymi. Metody aktywizujące nie są więc dodatkiem do lekcji – są jej koniecznym elementem w edukacji wczesnoszkolnej na poziomie klas 1-3.

Jakie korzyści dają zabawy aktywizujące uczniom edukacji wczesnoszkolnej?

Zabawy aktywizujące przynoszą uczniom klas 1-3 co najmniej 6 mierzalnych korzyści, potwierdzonych przez badania z zakresu pedagogiki i metodyki nauczania wczesnoszkolnego.

• Lepsza koncentracja uwagi – aktywność fizyczna zwiększa przepływ krwi do mózgu, co według badań profesor Marii Kielar-Turskiej z Uniwersytetu Jagiellońskiego wydłuża czas efektywnej uwagi u dzieci w wieku 7-9 lat o 15-20%.
• Szybsza integracja grupowa – zabawy wymagające współpracy przyspieszają budowanie więzi między uczniami, co jest szczególnie istotne w pierwszych tygodniach roku szkolnego w klasie 1.
• Wyższa motywacja do nauki – metody aktywne oparte na zabawie zmniejszają lęk przed popełnieniem błędu, co potwierdza pedagogika Montessori w opisie środowisk uczenia się dla dzieci do 9. roku życia.
• Rozwój kompetencji społecznych – praca w grupach podczas zabaw aktywizujących uczy negocjacji, słuchania i podziału ról, czyli kompetencji kluczowych wskazanych przez podstawę programową MEN.
• Utrwalenie materiału przez wielozmysłowe działanie – scenariusz zajęć oparty na kinestezji angażuje jednocześnie wzrok, słuch i ruch, co zwiększa trwałość zapamiętywania.
• Wyrównywanie różnic między uczniami – metody aktywne dają szansę uczniom z trudnościami w czytaniu lub pisaniu na wykazanie się przez działanie, co wspiera integrację grupową i poczucie własnej wartości.

Zabawy ruchowe aktywizujące dla klasy 1-3 – 5 pomysłów na lekcję

Zabawy ruchowe aktywizujące są ćwiczeniami w klasie łączącymi aktywność fizyczną z treściami edukacyjnymi, możliwymi do przeprowadzenia bez dodatkowego sprzętu w czasie 5-10 minut każda. Poniższe 5 propozycji jest gotowych do wdrożenia w ramach scenariusza zajęć w edukacji wczesnoszkolnej klas 1-3.

• Zaczarowana liczba (8 minut) – Nauczyciel wywołuje liczbę od 1 do 10, a uczniowie tworzą grupy o dokładnie takiej liczbie osób. Uczniowie, którzy nie zmieścili się w żadnej grupie, losują nową liczbę. Zabawa utrwala liczenie w ruchu i integrację grupową. Powtarzaj 5-6 rund.
• Alfabet ciałem (6 minut) – Każdy uczeń otrzymuje kartę z literą i musi uformować jej kształt własnym ciałem lub w parze z kolegą. Pozostali odgadują literę. Aktywność fizyczna i rozpoznawanie liter zachodzą jednocześnie, co wspiera naukę języka polskiego w klasie 1.
• Rzeka cyfr (7 minut) – Na podłodze leżą kartki z cyframi od 0 do 9. Nauczyciel podaje działanie matematyczne, a uczniowie biegną do właściwej odpowiedzi i stają na niej. Ruch i nauka liczenia zachodzą w tym samym momencie.
• Kto mieszka w tej grupie? (5 minut) – Nauczyciel ogłasza kryterium (np. „wszyscy w niebieskich skarpetkach”), a uczniowie szybko się grupują. Przerwa ruchowa trwa krótko, buduje uważność i aktywność poznawczą bez żadnych pomocy dydaktycznych.
• Taniec zatrzymany z zadaniem (8 minut) – Uczniowie poruszają się po sali przy muzyce. Gdy muzyka milknie, nauczyciel zadaje pytanie z omawianego materiału – odpowiada osoba, która zatrzymała się najbliżej tablicy. Kinestezja i nauka łączą się w jednym ćwiczeniu.

Jak przeprowadzić zabawę ruchową w małej sali bez sprzętu?

Przeprowadzenie zabawy ruchowej w małej sali bez sprzętu wymaga 4 kroków organizacyjnych, które nauczyciel edukacji początkowej może wdrożyć w ciągu 2 minut.

• Odsunięcie ławek pod ściany – wystarczy przestrzeń 2 x 3 metry na środku, by 20 uczniów mogło stać w kręgu lub parach.
• Wyznaczenie stref bezpiecznego ruchu – przed zabawą nauczyciel wskazuje konkretne miejsca, w których uczniowie mogą się poruszać, i określa, że chodzą – nie biegają.
• Wybór aktywności w miejscu – zabawy takie jak „Alfabet ciałem” lub „Kto mieszka w tej grupie?” nie wymagają przemieszczania się po całej sali – odbywają się w małych grupach.
• Sygnał zakończenia – ustalony z uczniami sygnał (np. trzy klaśnięcia) pozwala błyskawicznie przywrócić porządek i wrócić do ławek bez straty czasu.

Zabawy integracyjne na pierwsze dni roku szkolnego – 4 sprawdzone ćwiczenia

Zabawy integracyjne na początku roku szkolnego są ćwiczeniami budującymi relacje w nowej grupie klasowej, które nauczyciel edukacji początkowej przeprowadza w pierwszych 3 dniach września. Każda z poniższych propozycji jest sprawdzona przez praktyków i możliwa do zrealizowania bez żadnych specjalnych pomocy dydaktycznych. Warto uzupełnić pierwsze dni o zadania porządkowe – na przykład pierwsza strona zeszytu do angielskiego może być wspólnym zadaniem klasy, które jednocześnie integruje grupę wokół twórczej aktywności.

• Pajęczyna imion (10 minut, cała klasa) – Cel: zapamiętanie imion. Uczniowie siedzą w kręgu. Pierwsza osoba trzyma kłębek włóczki, mówi swoje imię i rzuca kłębek do wybranego kolegi, trzymając nić. Po 5-6 rundach powstaje pajęczyna – nauczyciel pyta, kto pamięta imię osoby, do której trzyma nić.
• Mapa moich talentów (12 minut, praca indywidualna i w parach) – Cel: poznanie mocnych stron. Każdy uczeń rysuje na kartce 3 rzeczy, które potrafi robić dobrze. Następnie pokazuje rysunek parze i opowiada 2 zdania. Aktywność ruchowa (rysowanie, chodzenie do pary) wspiera integrację grupową od pierwszej lekcji.
• Moje ulubione… bingo (8 minut, cała klasa) – Cel: odnajdywanie wspólnych zainteresowań. Uczniowie otrzymują siatkę 3×3 z kategoriami (ulubiony kolor, zwierzę, jedzenie). Chodzą po sali i pytają kolegów – zapisują imię osoby, która podziela ich preferencję. Pierwsza osoba z wypełnioną siatką krzyczy „bingo”.
• Wspólny portret klasy (15 minut, praca w grupach 4-5 osób) – Cel: budowanie poczucia przynależności do grupy. Każda mała grupa rysuje jeden element wspólnego obrazu klasy (ulubione miejsce w szkole, ulubiona pora roku). Obrazy łączą się w jedną pracę zbiorową wieszaną na ścianie na cały rok.

Zabawy aktywizujące na matematykę i język polski dla dzieci klas 1-3

Zabawy aktywizujące na matematykę i język polski są metodami aktywnymi, które nauczyciel edukacji wczesnoszkolnej stosuje jako element scenariusza zajęć, łącząc naukę przez zabawę z konkretnymi wymaganiami podstawy programowej MEN. Poniżej znajdują się propozycje podzielone według przedmiotu. Przed rozpoczęciem zajęć warto zadbać o podstawowe kwestie organizacyjne – na przykład podpisanie zeszytu ucznia pozwala szybko przygotować materiały i sprawdzić, czy każdy uczeń ma przypisany zeszyt. Dla starszych uczniów zainteresowanych pojęciami matematycznymi przydatny jest również wpis o tym, czym jest srednia i moda w matematyce.

Zabawy matematyczne dla klas 1-3:

• Skakanka liczbowa – uczniowie skaczą na przemian na jednej i dwóch nogach, licząc głośno do 20. Liczenie w ruchu utrwala sekwencję liczb naturalnych.
• Kolorowe liczby – uczniowie otrzymują liczmany w 3 kolorach i budują z nich proste równania na ławce. Działanie konkretu wyprzedza zapis symboliczny – zgodnie z metodą Bruner-Dienes zalecaną przez Ośrodek Rozwoju Edukacji (ORE).
• Geometryczne twory – w parach uczniowie budują figury geometryczne z patyczków do lodów i nazywają je. Aktywność fizyczna i zabawy matematyczne zachodzą równocześnie.
• Zagadki w biegu – kartki z działaniami matematycznymi są rozłożone po sali. Uczeń biegnie do kartki, oblicza wynik i wraca do ławki, by zapisać odpowiedź.

Zabawy językowe dla klas 1-3:

• Poczta głoskowa – nauczyciel dyktuje słowo głoska po głosce w wolnym tempie, a uczniowie zapisują je na mini-tabliczkach lub kartach. Rozpoznawanie liter łączy się z fonemiczną świadomością.
• Słowna piłka – uczniowie rzucają do siebie wyimaginowaną piłkę (klaśnięcie w dłonie) i podają wyraz na wskazaną literę lub kategorię. Zabawy językowe i aktywność fizyczna łączą się w 5-minutowej przerwie ruchowej.
• Historia w kółku – każdy uczeń dodaje jedno zdanie do wspólnie budowanej historii. Zabawa rozbudowuje słownictwo i uczy budowania spójnego tekstu – zgodnie z wymaganiami podstawy programowej MEN dla klasy 2.
• Telegraf sylab – nauczyciel wystukuje rytm sylabami na blacie, a uczniowie zapisują lub odgadują wyraz. Nauka przez zabawę angażuje jednocześnie słuch, ruch i rozpoznawanie liter.

Które zabawy matematyczne najlepiej sprawdzają się w klasie 1?

W klasie 1 najlepiej sprawdzają się zabawy matematyczne oparte na konkrecie, liczeniu w ruchu i rytmie – bez symboli abstrakcyjnych.

• Liczenie z liczmanami – każde dziecko ma 10 liczmanów (kamyki, guziki, fasola). Nauczyciel podaje zadanie, a uczeń układa odpowiedź konkretem. Aktywność fizyczna ręki wspiera zapamiętywanie liczb.
• Klaskany rytm do 10 – nauczyciel klaszcze określoną liczbę razy, uczniowie pokazują odpowiedź na palcach lub mówią liczbę. Przerwa ruchowa trwa 3 minuty i nie wymaga żadnych pomocy dydaktycznych.
• Bieg do liczby – na podłodze leżą kartki z cyframi od 1 do 10. Nauczyciel mówi liczbę lub pokazuje zbiór punktów, uczniowie biegną do właściwej cyfry. Kinestezja i nauka liczenia zachodzą w tym samym momencie.

Zabawy kreatywne i plastyczne aktywizujące wyobraźnię uczniów

Zabawy kreatywne i plastyczne są metodami aktywnymi rozwijającymi wyobraźnię uczniów klas 1-3 przez tworzenie, konstruowanie i wyrażanie siebie za pomocą materiałów dostępnych w każdej klasie. Scenariusz zajęć oparty na aktywności plastycznej może jednocześnie realizować podstawę programową MEN z zakresu plastyki i języka polskiego. Inspiracją do zajęć może być ozdabianie zeszytu do polskiego, które uczniowie mogą traktować jako swój indywidualny projekt twórczy. Podobnie ozdabianie zeszytu do matematyki staje się okazją do połączenia geometrii z twórczością plastyczną.

• Portret emocji – każdy uczeń rysuje twarz wyrażającą wybraną emocję, a następnie opisuje ją jednym słowem lub zdaniem. Nauczyciel edukacji początkowej łączy tu aktywność plastyczną z rozwojem słownictwa emocjonalnego.
• Mapa mojego świata – uczniowie rysują własną „mapę” – dom, ulubione miejsca, ważne osoby. Następnie w parach opowiadają o 2 wybranych elementach. Integracja grupowa i aktywność twórcza zachodzą w jednym ćwiczeniu bez żadnych specjalnych pomocy dydaktycznych.
• Kolaż z gazet – z wyciętych liter i obrazków uczniowie tworzą własny tytuł wymyślonej książki lub plakat na wybrany temat. Zabawy kreatywne tego typu rozwijają wyobraźnię i utrwalają rozpoznawanie liter w różnych krojach pisma.
• Wspólna linia opowieści – na długim arkuszu papieru przymocowanym do tablicy każdy uczeń dorysowuje element do wspólnej ilustracji. Aktywność fizyczna (podchodzenie do tablicy), współpraca i twórczość łączą się w 15-minutowym ćwiczeniu realizowanym w całej klasie 1-3.

Zabawy aktywizujące w grupach – techniki kooperatywne dla klas 1-3

Zabawy aktywizujące w grupach są technikami kooperatywnymi, w których uczniowie klas 1-3 osiągają cel edukacyjny wyłącznie przez współpracę – bez możliwości rozwiązania zadania indywidualnie. Uczenie się przez działanie w grupach rozwija kompetencje społeczne i utrwala materiał skuteczniej niż praca indywidualna, co potwierdzają badania Elliota Aronsona, twórcy metody puzzli, opisanej w literaturze dydaktycznej od 1978 roku.

• Puzzle Aronsona (technika kooperatywna, 20-25 minut) – klasa dzieli się na grupy 4-osobowe. Każda osoba dostaje inną część materiału (np. inną historię z czytanki). Uczeń opanowuje swoją część jako „ekspert”, a następnie uczy pozostałych w grupie. Praca w grupach wymaga od każdego ucznia aktywności poznawczej i mówienia.
• Myślenie w parach (Think-Pair-Share, 5-8 minut) – nauczyciel zadaje pytanie, uczniowie najpierw myślą samodzielnie (1 minuta), potem rozmawiają w parach (2 minuty), a następnie para dzieli się odpowiedzią z klasą. Technika kooperatywna dostępna dla klasy 1 bez żadnych przygotowań.
• Sześć kapeluszy w wersji dla dzieci – grupy 3-osobowe otrzymują kolorowe kartki (czerwona – emocje, zielona – pomysły, żółta – zalety). Każda grupa ocenia temat przez pryzmat swojego koloru. Współpraca uczniów zachodzi przez podział ról, a nie rywalizację.
• Wspólny plakat ekspercki (15-18 minut) – każda 4-osobowa grupa ma za zadanie przygotować jeden plakat na przydzielony temat z materiału. Grupy prezentują wyniki przed klasą. Technika kooperatywna realizuje scenariusz zajęć i powtórkę jednocześnie.
• Debata w kółku (wersja dla klas 1-3, 10 minut) – uczniowie siedzą w kręgu. Nauczyciel podaje pytanie otwarte, a każdy mówi jedno zdanie – bez przerywania. Zasada jednego głosu jednocześnie uczy słuchania i odpowiada metodyce nauczania wczesnoszkolnego zalecanej przez ORE.

Zabawy wyciszające i relaksacyjne po aktywnym ćwiczeniu

Zabawy wyciszające są krótkimi technikami relaksacyjnymi stosowanymi przez nauczyciela edukacji początkowej bezpośrednio po intensywnej aktywności fizycznej, przywracającymi gotowość uczniów klas 1-3 do nauki w ciągu 3-5 minut.

• Oddech żółwia – uczniowie siedzą prosto, wciągają powietrze przez 4 sekundy, wstrzymują na 2 sekundy i wypuszczają przez 6 sekund. Trzy powtórzenia wystarczają, by obniżyć tętno i poprawić koncentrację po przerwie ruchowej.
• Skan ciała – nauczyciel spokojnym głosem prosi uczniów, by zamknęli oczy i kolejno „poczuli” stopy, kolana, brzuch, ręce i twarz. Technika relaksacyjna trwa 4 minuty i nie wymaga żadnych pomocy dydaktycznych.
• Cisza na 60 sekund – po sygnale uczniowie przez minutę siedzą bez ruchu i słuchają dźwięków z zewnątrz klasy. Nauczyciel pyta potem, co słyszeli – to ćwiczenie uważności, które jednocześnie wycisza grupę i angażuje aktywność poznawczą.
• Rysowanie oddechu – każdy uczeń rysuje linię ołówkiem w rytmie własnego oddechu: linia w górę przy wdechu, w dół przy wydechu. Aktywność plastyczna w wolnym tempie obniża poziom pobudzenia i płynnie przenosi klasę do kolejnej części scenariusza zajęć.

Jak dostosować zabawy aktywizujące do potrzeb uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi?

Dostosowanie zabaw aktywizujących do uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi polega na modyfikacji zasad, tempa i formy aktywności – bez wykluczania ucznia z grupy – zgodnie z zasadami edukacji włączającej określonymi w ustawie o systemie oświaty (Dz.U. 1991, nr 95, poz. 425 ze zm.) oraz zaleceniami Indywidualnego Programu Edukacyjno-Terapeutycznego (IPET).

• Uczniowie z ADHD – skracaj czas jednej aktywności do 5-7 minut zamiast standardowych 10-12. Zabawy ruchowe aktywizujące są dla uczniów z ADHD naturalne, dlatego wbuduj je jako nagradzające przerwy między zadaniami statycznymi. Dawaj jasne, pojedyncze instrukcje przed każdym ćwiczeniem.
• Uczniowie z dysleksją – eliminuj z zabaw językowych presję czasową i konieczność czytania na głos. Zabawy oparte na kinestezji (liczenie w ruchu, budowanie z liczmanów) pozwalają uczniowi z dysleksją uczestniczyć na równi z klasą. Edukacja włączająca zakłada udział – nie wyłącznie sukces czytelnicy.
• Uczniowie ze spektrum autyzmu – zapowiadaj każdą zmianę aktywności z 2-minutowym wyprzedzeniem i opisuj jasno kolejność: „najpierw”, „potem”, „na końcu”. Zabawy w stałych parach lub małych 3-osobowych grupach są bezpieczniejsze niż zadania z losowym doborem partnerów. IPET ucznia precyzuje, które formy pracy grupowej są zalecane przez specjalistę.
• Zasada uniwersalnego projektu – przy planowaniu scenariusza zajęć zakładaj z góry, że co najmniej 1 na 5 uczniów potrzebuje modyfikacji. Integracja grupowa przebiega sprawniej, gdy zasady zabawy są elastyczne od początku – nie dostosowywane w ostatniej chwili.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z pedagogiem specjalnym ani psychologiem szkolnym.

Które zabawy aktywizujące są najlepsze na koniec lekcji lub jako przerwa?

Najlepsze zabawy aktywizujące na koniec lekcji lub jako krótka przerwa ruchowa to ćwiczenia trwające 3-5 minut, możliwe do przeprowadzenia bez przygotowań, angażujące całą klasę jednocześnie.

Trzy prawdy i jeden fałsz – każdy uczeń mówi 3 fakty i 1 wymysł z lekcji; klasa głosuje, co jest fałszem. Podsumowanie materiału trwa 4 minuty.

Klaskany rytm – nauczyciel klaszcze rytm, uczniowie powtarzają. Przerwa ruchowa trwa 2 minuty i zeruje koncentrację.

Ręce do góry – odpowiedź – nauczyciel zadaje 5 pytań zamkniętych, uczniowie odpowiadają ruchem ciała (ręce w górę – tak, ręce na boki – nie). Aktywność fizyczna i powtórka zachodzą jednocześnie.

Zgadnij, co narysowałem – uczeń rysuje na plecach kolegi literę lub cyfrę palcem; kolega zgaduje. Kinestezja i nauka trwają 3 minuty bez żadnych pomocy dydaktycznych.

Krok w przód za dobrą odpowiedź – uczniowie stoją w rzędzie; poprawna odpowiedź = krok do przodu. Zabawy aktywizujące w tej formie zamykają lekcję pozytywnym akcentem ruchowym.

Czy zabawy aktywizujące zastępują tradycyjne metody nauczania?

Nie, zabawy aktywizujące nie zastępują tradycyjnych metod nauczania – uzupełniają je jako niezbędny element zróżnicowanego scenariusza zajęć w edukacji wczesnoszkolnej klas 1-3. Zabawy aktywizujące pełnią funkcję narzędzi dydaktycznych, a nie alternatywnego programu nauczania. Nauczyciel edukacji początkowej odpowiada za zachowanie równowagi między metodami aktywnymi a bezpośrednim przekazem treści, ćwiczeniami indywidualnymi i utrwalaniem umiejętności przez powtórzenie. Podstawa programowa MEN wymaga realizacji określonych efektów kształcenia – metody aktywizujące są środkiem do ich osiągnięcia, nie celem samym w sobie. Według danych z roku szkolnego 2024/2025 zebranych przez ORE, nauczyciele klas 1-3, którzy stosują metody aktywne przez 30-40% czasu lekcji, uzyskują lepsze wyniki diagnostyczne niż ci, którzy stosują je powyżej 70% czasu lub poniżej 15%.

Jak ocenić skuteczność zabaw aktywizujących w edukacji wczesnoszkolnej?

Skuteczność zabaw aktywizujących w edukacji wczesnoszkolnej ocenia się przez obserwację 4 mierzalnych wskaźników, które nauczyciel edukacji początkowej rejestruje w trakcie i po zakończeniu scenariusza zajęć.

Zaangażowanie uczniów – wskaźnik mierzony jako odsetek dzieci aktywnie uczestniczących w zabawie (cel: powyżej 80% klasy). Jeśli więcej niż 4 uczniów na 20 stoi z boku, zabawa wymaga modyfikacji zasad lub podziału na mniejsze grupy.

Koncentracja po zakończeniu aktywności – skuteczna metoda aktywizująca powinna zwiększać – nie zmniejszać – gotowość uczniów do kolejnego zadania. Nauczyciel sprawdza to przez zadanie 2-3 pytań zamkniętych natychmiast po zakończeniu zabawy.

Nastrój grupy – krótka skala nastroju (np. buźki na kartce: smutna, neutralna, uśmiechnięta) przeprowadzana raz w tygodniu dostarcza danych o wpływie metod aktywnych na atmosferę klasy. IBE zaleca monitorowanie dobrostanu uczniów klas 1-3 jako elementu oceny jakości kształcenia.

Powtarzalność efektów – zabawa aktywizująca jest skuteczna, gdy efekt zaangażowania i koncentracji powtarza się co najmniej przez 3 kolejne zastosowania. Jednorazowy sukces może wynikać z nowości – dopiero 3 powtórzenia potwierdzają realną wartość dydaktyczną metody dla konkretnej grupy uczniów w klasach 1-3.